Praca i kariera za granicą

Pozostaje w mocy zasada ogólna, dotycząca odprowadzania składek w miejscu wykonywania pracy, jednak w tym temacie wyjątki żyją własnym życiem i są podstawą sprawnej działalności wielu przedsiębiorstw. Polska ma największy, spośród państw UE, udział w wysyłaniu pracowników za granicę – dlatego tak bacznie obserwujemy zmiany w przepisach unijnych i krajowych dotyczące delegowania do pracy za granicą. Delegowanie jest właśnie takim wyjątkiem od tej zasady, umożliwiającym ubezpieczanie pracowników w Polsce.

Od maja szef od razu będzie mógł delegować podwładnego od razu na 24 miesiące - mówi Elżbieta Rożek, dyrektor Departamentu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Znika zatem uciążliwe obowiązkowe poświadczanie podlegania ubezpieczeniom w kraju macierzystym co 12 miesięcy. Oczywiście możliwość delegowania jest uwarunkowana przez tzw. „znaczącą część”. Pod tym terminem kryje się szereg warunków, które musi spełnić pracodawca, aby jego pracownik mógł legalnie pracować za granicą i podlegał krajowemu ubezpieczeniu. Firma, która prowadzi „znaczącą część działalności” za granicą musi udowodnić wielkość zatrudnienia za granicą, ich trwały związek z firmą i wysokość obrotów zagranicznych.

Drastyczną zmianą w obecnych przepisach jest konieczność podlegania ubezpieczeniu w kraju macierzystym przez co najmniej miesiąc przed oddelegowaniem. Zmiana ta nie dotknie osób zarejestrowanych w Urzędzie Pracy, czy zmieniających pracę z zachowaniem ciągłości ubezpieczenia, jednak utrudnia szybkie wysyłanie do pracy za granicę ludzi, którzy o status bezrobotnego nie zadbali.

Od 1 maja 2010r. Osoby pracujące jednocześnie w 2 krajach (np. Polska i Niemcy) są zobowiązane do zgłoszenia tego faktu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i to właśnie zadaniem ZUS będzie określenie właściwego ustawodawstwa. Ta zmiana nie dotknie osób już pracujących, mogą one pracować i rozliczać się na tych samych zasadach jeszcze przez 10 lat, jednak wszelkie zmiany muszą być zgłaszane do ZUS, zarówno przez pracodawcę, jak i pracownika.

Decyzje instytucji ubezpieczeniowych nie są ostateczne, można za pośrednictwem sądu powszechnego ubiegać się o ich zmianę. Właściwy sąd może złożyć pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE a interpretacje wydane przez Trybunał będą już wiążące dla sądów krajowych. Inną drogą dochodzenia swoich praw jest złożenie skargi do Komisji Europejskiej.

W początkowej fazie wdrażania nowych przepisów część pracodawców narzekała na niejasności i sporą ilość nowych pojęć. Elżbieta Rożek, dyrektor Departamentu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej potwierdza ten fakt, tłumacząc jednocześnie, że nowe regulacje służą ujednoliceniu i pogodzeniu ponad dwudziestu europejskich systemów ubezpieczenia a wszystkie nowe pojęcia są wyjaśniane w rozporządzeniu wykonawczym i decyzji A2 przyjętej przez Komisję Administracyjną, która składa się z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich.

W 2012 roku urzędy zrezygnują z obowiązkowej papierowej dokumentacji. Początkowo planowano wycofać ją całkowicie, jednak w wersji ostatecznej stanęło na tym, że dokumentacja papierowa pozostanie jako forma zabezpieczenia dla ubezpieczonego, tak, aby mógł w każdej chwili dowiedzieć się w sposób „tradycyjny” o aktualnym stanie swojej sprawy. Brak obowiązkowej dokumentacji papierowej usprawni wymianę danych między instytucjami unijnymi i (miejmy nadzieję) usprawni koordynację.